Πακέτο 2,2 δισ. ευρώ για το 2027, παρεμβάσεις σε συντάξεις, μισθούς, φορολογία, επιχειρήσεις, αγρότες και στέγη και διαφορετικές προτάσεις από ΠΑΣΟΚ, ΕΛ.Α.Σ., ΣΥΡΙΖΑ και τα υπόλοιπα κόμματα διαμορφώνουν το οικονομικό πεδίο μετά την 90ή ΔΕΘ.

Η 90ή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης έδωσε το βασικό περίγραμμα της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης για την επόμενη περίοδο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε παρεμβάσεις δημοσιονομικού κόστους 2,2 δισ. ευρώ για το 2027, με το κόστος να διαμορφώνεται σταδιακά στα 3,5 δισ. ευρώ έως το 2030. Το πακέτο αφορά συνταξιούχους, μισθωτούς, δημόσιους υπαλλήλους, ελεύθερους επαγγελματίες, επιχειρήσεις, αγρότες, οικογένειες και ιδιοκτήτες ακινήτων, ενώ περιλαμβάνει και παρεμβάσεις για τη στέγη και την ενέργεια.

Η εφαρμογή δεν είναι ενιαία χρονικά. Ορισμένα μέτρα ξεκινούν μέσα στο 2026, το μεγαλύτερο μέρος ενεργοποιείται από το 2027, ενώ άλλες παρεμβάσεις ολοκληρώνονται το 2028, το 2029 ή το 2030. Για την αποτίμηση του πακέτου, επομένως, κρίσιμα στοιχεία είναι ο αριθμός των δικαιούχων, το ύψος της ελάφρυνσης και ο χρόνος εφαρμογής.

Από τη δημοσιονομική σταθερότητα στη διεύρυνση των παρεμβάσεων

Η κυβέρνηση συνδέει τα νέα μέτρα με την ανάπτυξη της οικονομίας, την αύξηση των δημοσίων εσόδων και τη διατήρηση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών στόχων. Ο πρωθυπουργός, κατά τη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ, ανέφερε ότι το πρόγραμμα κινείται εντός των ορίων δαπανών που προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο και επανέλαβε ότι η δημοσιονομική σταθερότητα παραμένει βασική προϋπόθεση της κυβερνητικής πολιτικής.

Η αντιπολίτευση τοποθετεί στο επίκεντρο διαφορετικούς δείκτες: την πορεία του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος, την ακρίβεια, το κόστος στέγασης και ενέργειας, τη φορολογία και το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων. Η διαφορά μεταξύ των κομμάτων αφορά τόσο το μέγεθος του δημοσιονομικού χώρου όσο και την κατανομή του μεταξύ κοινωνικών ομάδων και οικονομικών δραστηριοτήτων.

Ο χάρτης των αλλαγών

Ποιον αφορά	Τι αλλάζει	Πότε	Πρακτική επίπτωση
Συνταξιούχοι άνω των 65 ετών	Ετήσια ενίσχυση 400 ευρώ καθαρά	Από Νοέμβριο 2026	Πρόσθετη ετήσια καταβολή στους δικαιούχους
Άτομα με αναπηρία / ανασφάλιστοι υπερήλικες	Αύξηση ενίσχυσης και τιμαριθμικές παρεμβάσεις	Σταδιακά	Μεταβολή του ετήσιου διαθέσιμου εισοδήματος
Μισθωτοί ιδιωτικού τομέα	Μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα	Απρίλιος 2027	Αύξηση καθαρών αποδοχών και μείωση μισθολογικού κόστους
Εργαζόμενοι στον κατώτατο μισθό	Στόχος κατώτατου μισθού 1.000 ευρώ	Έως Ιανουάριο 2028	Αύξηση ονομαστικών μηνιαίων αποδοχών
Δημόσιοι υπάλληλοι	Επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά	Δεκέμβριος 2027	Πρόσθετη ετήσια καταβολή
Ελεύθεροι επαγγελματίες	Περιορισμός πρόσθετων προσαυξήσεων του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος	Νέο φορολογικό πλαίσιο	Μείωση φορολογητέας βάσης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις
Ελεύθεροι επαγγελματίες	Μείωση προκαταβολής φόρου από 55% σε 50%	Από 2027	Μικρότερη προκαταβολή φόρου
Νομικά πρόσωπα εκτός Αττικής	Κατάργηση τέλους επιτηδεύματος	Από 2027	Κατάργηση σταθερής ετήσιας επιβάρυνσης
Νομικά πρόσωπα στην Αττική	Μείωση τέλους κατά 50% το 2028 και κατάργηση το 2029	2028–2029	Σταδιακή εξάλειψη της επιβάρυνσης
Κατά κύριο επάγγελμα αγρότες	Φορολογική απαλλαγή έως συγκεκριμένο ύψος εισοδήματος	Νέο πλαίσιο	Μείωση φόρου εισοδήματος για δικαιούχους
Οικογένειες με παιδιά	Πρόσθετες φορολογικές και εισοδηματικές παρεμβάσεις	Σταδιακά	Μεταβολή διαθέσιμου οικογενειακού εισοδήματος
Νέοι / νέα ζευγάρια	Νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου 3»	Νέος κύκλος	Πρόσβαση σε χρηματοδότηση για πρώτη κατοικία
Ιδιοκτήτες ακινήτων σε μικρούς οικισμούς	Περαιτέρω μείωση ή μηδενισμός ΕΝΦΙΑ στις προβλεπόμενες περιοχές	Από 2027	Μείωση ετήσιας φορολογικής επιβάρυνσης
Ενοικιαστές	Παρεμβάσεις στα κριτήρια και στις ενισχύσεις στέγασης	Σταδιακά	Διεύρυνση της κάλυψης
Καταναλωτές ενέργειας	Ενεργειακές επενδύσεις και παρεμβάσεις στην αγορά	Έως το τέλος της περιόδου	Η τελική επίπτωση θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των τιμών

Το τέλος επιτηδεύματος καταργείται από το 2027 για νομικά πρόσωπα με έδρα ή υποκαταστήματα εκτός Αττικής, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων, ενώ στην Αττική μειώνεται κατά 50% το 2028 και καταργείται το 2029.

Συνταξιούχοι: η ετήσια ενίσχυση στα 400 ευρώ

Για τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών προβλέπεται ετήσια ενίσχυση 400 ευρώ καθαρά, με εφαρμογή από τον Νοέμβριο του 2026. Η παρέμβαση εντάσσεται στο σύστημα ετήσιων πρόσθετων καταβολών προς τους συνταξιούχους και διευρύνει το ύψος και την κάλυψη της σχετικής ενίσχυσης.

Σε δωδεκάμηνη αναγωγή, τα 400 ευρώ αντιστοιχούν σε περίπου 33 ευρώ μηνιαίως, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ενίσχυση θα καταβάλλεται κάθε μήνα. Η επίδραση στο συνολικό εισόδημα κάθε συνταξιούχου διαφοροποιείται ανάλογα με το ύψος της σύνταξης, τις λοιπές φορολογικές μεταβολές και τις ετήσιες αναπροσαρμογές.

Δημόσιο: επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ

Από τον Δεκέμβριο του 2027 προβλέπεται πρόσθετη ετήσια καταβολή 500 ευρώ μικτά στους δημοσίους υπαλλήλους. Το μέτρο προστίθεται στις μισθολογικές αυξήσεις που έχουν ήδη συνδεθεί με την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού. Τον Απρίλιο του 2026 οι αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων αυξήθηκαν οριζόντια κατά 40 ευρώ μικτά τον μήνα.

Η συγκεκριμένη καταβολή δεν αποτελεί πλήρη επαναφορά 13ου ή 14ου μισθού. Το θέμα παραμένει μέρος της πολιτικής αντιπαράθεσης, με το ΚΚΕ να έχει καταθέσει πρόταση για επαναφορά 13ου και 14ου μισθού και σύνταξης.

Ελεύθεροι επαγγελματίες: αλλαγές στο τεκμαρτό και στην προκαταβολή

Οι παρεμβάσεις στους ελεύθερους επαγγελματίες αφορούν το σύστημα του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος και την προκαταβολή φόρου. Η κυβέρνηση δεν καταργεί το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, αλλά περιορίζει συγκεκριμένες πρόσθετες προσαυξήσεις του και προβλέπει μείωση της προκαταβολής φόρου από 55% σε 50%.

Οι αλλαγές προστίθενται στις ήδη ισχύουσες εξαιρέσεις και μειώσεις του τεκμαρτού συστήματος, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ειδικές ρυθμίσεις για μικρούς οικισμούς και νέες μητέρες που ασκούν ελεύθερο επάγγελμα.

Αγρότες: φορολογία και κόστος παραγωγής

Το αγροτικό σκέλος περιλαμβάνει νέα φορολογική μεταχείριση για κατά κύριο επάγγελμα αγρότες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Παράλληλα παραμένουν σε ισχύ προηγούμενες παρεμβάσεις, όπως η απαλλαγή του αγροτικού πετρελαίου από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, σε ανακοίνωσή του μετά τις εξαγγελίες της ΔΕΘ, υποστήριξε ότι οι φορολογικές ρυθμίσεις δεν καλύπτουν το σύνολο των προβλημάτων του πρωτογενούς τομέα και έθεσε ζητήματα κόστους παραγωγής, ενέργειας και εισροών.

Περιφέρεια: τέλος επιτηδεύματος, ΕΝΦΙΑ και δημογραφικό

Ιδιαίτερη γεωγραφική στόχευση έχουν οι παρεμβάσεις στο τέλος επιτηδεύματος και στον ΕΝΦΙΑ. Από το 2027 καταργείται το τέλος επιτηδεύματος για νομικά πρόσωπα εκτός Αττικής, ενώ προηγούμενες ρυθμίσεις προβλέπουν μηδενισμό του ΕΝΦΙΑ από το 2027 για ακίνητα στις προβλεπόμενες κατηγορίες μικρών και ακριτικών οικισμών.

Οι ρυθμίσεις εντάσσονται στην κυβερνητική πολιτική για τη δημογραφική ενίσχυση και την περιφερειακή ανάπτυξη. Η αποτελεσματικότητά τους θα συνδεθεί με την εξέλιξη και άλλων μεταβλητών, όπως η απασχόληση, οι δημόσιες υπηρεσίες, οι υποδομές και η στεγαστική δυνατότητα στις περιοχές της περιφέρειας.

Η αντιπολίτευση: κοινή αναφορά στην ακρίβεια, διαφορετικές οικονομικές προτάσεις

Οι αντιδράσεις των κομμάτων μετά τις κυβερνητικές εξαγγελίες επικεντρώθηκαν κυρίως στην ακρίβεια, στο πραγματικό εισόδημα, στο ύψος των δημοσιονομικών πλεονασμάτων και στις κοινωνικές ανισότητες. Οι προτάσεις τους, ωστόσο, διαφοροποιούνται ως προς τη φορολογία, τις δημόσιες δαπάνες, τον βαθμό κρατικής παρέμβασης και την αξιοποίηση του δημοσιονομικού χώρου.

ΠΑΣΟΚ: παραγωγικό μοντέλο, κοινωνικό κράτος και εισόδημα

Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι οι κυβερνητικές παρεμβάσεις δεν μεταβάλλουν επαρκώς τα δεδομένα σε ακρίβεια, στέγη, παραγωγικότητα και αγοραστική δύναμη. Στις ανακοινώσεις του μετά τη ΔΕΘ έθεσε ως κεντρικούς άξονες την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και την υποστήριξη της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης αναμένεται να παρουσιάσει το συνολικό πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ στη δική του παρουσία στη ΔΕΘ το επόμενο Σαββατοκύριακο. Ως εκ τούτου, η πλήρης σύγκριση των κυβερνητικών εξαγγελιών με το οικονομικό σχέδιο του ΠΑΣΟΚ θα μπορεί να γίνει μετά την παρουσίαση και την κοστολόγηση των προτάσεών του.

Αλέξης Τσίπρας – ΕΛ.Α.Σ.: αναδιανομή και Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης

Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε στις 2 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη το οικονομικό πρόγραμμα της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, με τίτλο «Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης». Το πρόγραμμα περιλαμβάνει παρεμβάσεις για συνταξιούχους, οικογένειες, φοιτητές, υγειονομικούς, εκπαιδευτικούς, μικρές επιχειρήσεις, στέγη και φορολογία, ενώ προβλέπει τη δημιουργία Εθνικού Ταμείου Σύγκλισης και «πατριωτική εισφορά» στα υψηλότερα επίπεδα περιουσίας.

Η ΕΛ.Α.Σ. προσδιορίζει το κόστος του οικονομικού και κοινωνικού της προγράμματος περίπου στα 7,4 δισ. ευρώ σε πολυετή βάση και συνδέει τη χρηματοδότηση με νέες πηγές εσόδων και διαφορετική κατανομή του δημοσιονομικού χώρου. Κυβερνητικές πηγές αμφισβήτησαν την κοστολόγηση, ενώ η ΕΛ.Α.Σ. ανακοίνωσε ότι θα αποστείλει το πρόγραμμα στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο για αξιολόγηση.

ΣΥΡΙΖΑ: διεύρυνση δημοσιονομικού χώρου και κρατική παρέμβαση

Ο ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει ότι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος μπορεί να είναι μεγαλύτερος με διαφορετική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων και των πρωτογενών πλεονασμάτων. Στις θέσεις του περιλαμβάνονται μειώσεις φόρων, ενίσχυση εισοδήματος και μεγαλύτερος δημόσιος έλεγχος σε στρατηγικές επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Στο επίκεντρο της κριτικής του βρίσκεται η σχέση μεταξύ ονομαστικών αυξήσεων και πραγματικής αγοραστικής δύναμης, με αναφορά στην πορεία των τιμών σε βασικά αγαθά, στέγη και ενέργεια. Ο ΣΥΡΙΖΑ προετοιμάζει επίσης ξεχωριστή παρουσίαση του οικονομικού του προγράμματος στη ΔΕΘ.

ΚΚΕ: μισθοί, συντάξεις και φορολογική επιβάρυνση

Το ΚΚΕ απορρίπτει τη βασική κατεύθυνση της κυβερνητικής οικονομικής πολιτικής και υποστηρίζει ότι τα μέτρα δεν αντισταθμίζουν την επίδραση της ακρίβειας και της φορολογίας στα λαϊκά εισοδήματα. Στις βασικές θέσεις του περιλαμβάνονται η επαναφορά 13ου και 14ου μισθού και σύνταξης, αυξήσεις αποδοχών και διαφορετική κατανομή της φορολογικής επιβάρυνσης.

Η κριτική του αφορά επίσης την κατεύθυνση των κρατικών δαπανών και των φορολογικών κινήτρων προς τις μεγάλες επιχειρήσεις και αντιπαραθέτει μεγαλύτερες παρεμβάσεις σε εργαζόμενους, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες.

Ελληνική Λύση και Πλεύση Ελευθερίας

Η Ελληνική Λύση και η Πλεύση Ελευθερίας άσκησαν επίσης κριτική στις ανακοινώσεις της ΔΕΘ, με αναφορές στο κόστος ζωής, στο διαθέσιμο εισόδημα και στην απόσταση μεταξύ των μακροοικονομικών μεγεθών και της οικονομικής κατάστασης των νοικοκυριών.

Οι δύο πολιτικοί χώροι έχουν διαφορετικές προγραμματικές αφετηρίες. Η Ελληνική Λύση δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην εγχώρια παραγωγή, την ενεργειακή πολιτική και τη φορολογία, ενώ η Πλεύση Ελευθερίας εστιάζει περισσότερο στην κοινωνική προστασία, στη λειτουργία των θεσμών και στην κατανομή των δημόσιων πόρων.

Το νέο οικονομικό status quo μετά τη ΔΕΘ

Μετά τις ανακοινώσεις της Θεσσαλονίκης διαμορφώνεται ένα οικονομικό πλαίσιο με περισσότερες στοχευμένες παρεμβάσεις σε σχέση με προηγούμενες περιόδους, με εφαρμογή σε βάθος τετραετίας. Η κυβέρνηση δίνει έμφαση σε συνταξιούχους, μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες, επιχειρήσεις, αγρότες, οικογένειες και περιφέρεια, διατηρώντας ως βασικό περιορισμό τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.

Η αντιπολίτευση αντιπαραθέτει διαφορετικές εκδοχές οικονομικής πολιτικής. Το ΠΑΣΟΚ συνδέει την εισοδηματική πολιτική με αλλαγές στο παραγωγικό μοντέλο και στο κοινωνικό κράτος, η ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα προτείνει μεγαλύτερη αναδιανομή και νέο μηχανισμό χρηματοδότησης, ο ΣΥΡΙΖΑ ζητά διεύρυνση του δημοσιονομικού χώρου και ισχυρότερη κρατική παρέμβαση, ενώ το ΚΚΕ θέτει ζήτημα συνολικής αλλαγής της κατανομής εισοδήματος και φορολογικών βαρών.

Το επόμενο στάδιο θα είναι η εφαρμογή των μέτρων και η αποτύπωσή τους στους βασικούς δείκτες της καθημερινότητας: καθαρές αποδοχές, φορολογικές υποχρεώσεις, συντάξεις, κόστος στέγασης, τιμές βασικών αγαθών και ενεργειακές δαπάνες. Από την εξέλιξη αυτών των μεγεθών θα προκύψει το πραγματικό αποτέλεσμα του νέου οικονομικού πλαισίου για διαφορετικές κοινωνικές και επαγγελματικές κατηγορίες.